Jakie są przeciwwskazania do masażu leczniczego?

Masaż leczniczy nie zawsze jest bezpieczny. Gorączka powyżej 38°C, aktywna infekcja, ostry stan zapalny, świeże urazy, otwarte rany i skłonność do krwawień to powody, aby przełożyć zabieg. Inne sytuacje, takie jak ciąża, nadciśnienie czy choroby przewlekłe, wymagają wcześniejszej oceny lekarza lub fizjoterapeuty.

Przeciwwskazania bezwzględne i względne – jaka jest różnica?

Przeciwwskazanie bezwzględne oznacza, że w danym momencie masażu nie należy wykonywać. Zwykle jest to ograniczenie czasowe, na przykład podczas infekcji lub bezpośrednio po urazie, ale decyzję o powrocie do zabiegu powinien poprzedzić stan zdrowia pacjenta i konsultacja.

Przeciwwskazanie względne nie wyklucza masażu w każdej sytuacji. Wymaga ustalenia, czy można wykonać zabieg, na jakim obszarze i z jaką intensywnością. Ostateczna decyzja zależy od rodzaju choroby, jej nasilenia, przyjmowanych leków oraz celu terapii.

Kiedy masaż leczniczy należy przełożyć?

Gorączka, infekcja i ostry stan zapalny

Masaż pobudza krążenie i może zwiększać obciążenie organizmu. Przy gorączce organizm już reaguje na infekcję, dlatego dodatkowy bodziec może pogorszyć samopoczucie. Temperatura ciała powyżej 38°C jest wskazaniem do rezygnacji z wizyty, podobnie jak aktywna infekcja bakteryjna, wirusowa lub grzybicza.

Nie wykonuje się również masażu w ostrym zapaleniu mięśni, stawów, ścięgien, płuc, oskrzeli ani narządów wewnętrznych. Dotyczy to także zaostrzenia chorób reumatycznych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów.

Ostrzeżenie: gorączka, nagły lub silny ból, dreszcze, duszność i wyraźne osłabienie są powodami do odwołania zabiegu. Masaż nie zastępuje rozpoznania przyczyny tych objawów.

Układ krążenia i ryzyko krwawienia

Ucisk tkanek oraz wpływ masażu na przepływ krwi mogą być niebezpieczne przy niektórych chorobach naczyń i serca. Szczególnej ostrożności wymagają zakrzepica, zapalenie żył, zaawansowana miażdżyca, tętniaki, niewyrównane wady serca, dusznica bolesna w czasie napadu oraz znacznie nieuregulowane nadciśnienie.

Nie masuje się miejsc, w których występują żylaki, zwłaszcza gdy towarzyszą im zmiany skórne lub stan zapalny. Przeciwwskazaniem są także hemofilia, skaza krwotoczna, aktywne krwawienie i leki zwiększające ryzyko krwawień, w tym część leków przeciwzakrzepowych. Nie oznacza to samodzielnego odstawiania leczenia. Informację o farmakoterapii trzeba przekazać specjaliście.

Do sytuacji wymagających szczególnej oceny należą również niedawno przebyty zawał serca, niewydolność krążenia i choroby naczyń obwodowych. Sam fakt rozpoznania choroby nie wystarcza do ustalenia bezpieczeństwa zabiegu.

Skóra, rany i świeże urazy

Masażu nie wykonuje się na obszarze objętym zmianami skórnymi, raną albo zakażeniem. Dotyczy to między innymi:

• otwartych ran, owrzodzeń i przerwania ciągłości skóry
• ropnych zmian, aktywnej egzemy i zakażeń skórnych
• świeżych blizn oraz miejsc po zabiegach, jeśli rana nie została zagojona
• krwiaków, świeżych skręceń, zwichnięć i złamań

Po urazie zakres i termin rozpoczęcia terapii ustala się indywidualnie. Zbyt wczesny ucisk może nasilić obrzęk, ból lub krwawienie.

Choroby ogólnoustrojowe i nowotworowe

Aktywna choroba nowotworowa, ciężka osteoporoza, niewydolność oddechowa oraz niektóre choroby neurologiczne wymagają decyzji lekarza prowadzącego. W przypadku padaczki znaczenie ma między innymi kontrola napadów i rodzaj planowanego zabiegu. Niektóre rozpoznania wykluczają masaż, a inne wymagają jedynie zmiany techniki lub pominięcia określonego obszaru.

Ostrożność jest potrzebna także przy świeżych operacjach, znacznym osłabieniu kości, chorobach przewodu pokarmowego z krwawieniem oraz ostrych chorobach układu oddechowego, moczowego i pokarmowego.

Czy ciąża i menstruacja wykluczają masaż?

Ciąża nie jest automatycznie przeciwwskazaniem bezwzględnym, ale masaż powinien wykonywać terapeuta przygotowany do pracy z kobietami ciężarnymi. Wymagana jest prawidłowo przebiegająca ciąża oraz zgoda lekarza prowadzącego, szczególnie gdy występują dolegliwości lub powikłania.

Pierwszy trymestr wymaga szczególnej ostrożności. W praktyce masaże ciążowe często rozważa się od 14. tygodnia, ale nie jest to uniwersalna reguła dla każdej pacjentki. Nie stosuje się głębokiego masażu brzucha, a pozycję i techniki dobiera się do etapu ciąży oraz samopoczucia.

Przeciwwskazaniem do masażu w ciąży mogą być między innymi krwawienia, anemia, nadciśnienie ciążowe, stan przedrzucawkowy, cukrzyca ciążowa, choroby nerek i nieprawidłowy przebieg ciąży. Przy pogorszeniu samopoczucia zabieg należy przełożyć.

Menstruacja sama w sobie nie zawsze wyklucza masaż. Znaczenie mają obfitość krwawienia, ból, osłabienie oraz obszar i rodzaj zabiegu. W razie silnych objawów lepiej odwołać wizytę lub wcześniej skonsultować ją ze specjalistą.

Co trzeba powiedzieć terapeucie przed wizytą?

Terapeuta powinien znać informacje, które mogą zmienić sposób wykonania zabiegu albo wykluczyć go w danym dniu. Przed rozpoczęciem masażu zgłoś:

• choroby przewlekłe, w tym choroby serca, nadciśnienie, cukrzycę, osteoporozę i padaczkę
• wszystkie przyjmowane leki, szczególnie przeciwzakrzepowe i wpływające na ciśnienie
• ostatnie operacje, złamania, skręcenia, zwichnięcia i inne urazy
• gorączkę, infekcję, nagły ból, krwawienie lub pogorszenie samopoczucia
• ciążę, możliwość ciąży albo nietypowy przebieg cyklu menstruacyjnego
• zmiany skórne, żylaki, obrzęki i miejsca szczególnie bolesne

Nie zatajać informacji przed masażystą. Osoba wykonująca zabieg może ocenić przeciwwskazania związane z terapią, ale nie zastępuje lekarza w diagnozowaniu chorób ani podejmowaniu decyzji o leczeniu. Jeżeli nie masz pewności, czy masaż jest bezpieczny, najpierw skonsultuj się z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej lub fizjoterapeutą.

---

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.