Masażu nie wykonuje się przy gorączce, ostrej infekcji, zakrzepicy, świeżych urazach, aktywnych zmianach skórnych ani w innych stanach, w których ucisk mógłby pogorszyć zdrowie. Część przeciwwskazań wymaga całkowitej rezygnacji z zabiegu, a część jedynie zgody lekarza, zmiany techniki lub pominięcia określonego obszaru. W razie wątpliwości decyzję powinien podjąć lekarz prowadzący.
Jak dzielimy przeciwwskazania do masażu?
Masaż oddziałuje między innymi na krążenie, układ nerwowy, mięśnie i przepływ limfy. Nie jest więc obojętnym dla organizmu zabiegiem relaksacyjnym. Przed wizytą trzeba poinformować terapeutę o chorobach, urazach, ciąży, przyjmowanych lekach i aktualnym samopoczuciu.
| Typ przeciwwskazania | Opis | Postępowanie |
|---|---|---|
| Bezwzględne | Stan, przy którym masaż mógłby zwiększyć ryzyko powikłań lub pogorszyć przebieg choroby. | Zrezygnowanie z zabiegu i konsultacja lekarska. |
| Względne | Stan przewlekły albo szczególna sytuacja, w której masaż może być możliwy po ocenie ryzyka. | Zgoda lekarza, łagodniejsza technika lub zmiana pozycji. |
| Miejscowe | Problem dotyczy konkretnej partii ciała, na przykład rany, krwiaka lub żylaka. | Pominięcie zmienionego obszaru, a czasem przełożenie całego zabiegu. |
Stan ostry, taki jak gorączka, świeży uraz czy zaostrzenie choroby zapalnej, zwykle oznacza czasową rezygnację z masażu. Choroba przewlekła w stabilnym okresie nie zawsze wyklucza zabieg, ale wymaga indywidualnego planu. Sam fakt, że masaż jest możliwy w jednym przypadku, nie oznacza, że każda technika będzie bezpieczna.
Kiedy masaż jest przeciwwskazany?
Poniższe sytuacje wymagają odłożenia wizyty albo uzyskania jednoznacznej zgody lekarza. Szczególnej ostrożności wymagają zwłaszcza choroby układu krążenia, zaburzenia krzepnięcia i aktywne choroby nowotworowe.
Stany ostre i choroby zakaźne obejmują:
- gorączkę, w tym temperaturę powyżej 38°C;
- aktywną infekcję wirusową, bakteryjną, grzybiczą lub pasożytniczą;
- ostry stan zapalny, na przykład zaostrzenie reumatoidalnego zapalenia stawów;
- ostry ból, znaczne osłabienie lub złe samopoczucie o niewyjaśnionej przyczynie.
W takich warunkach masaż może dodatkowo obciążyć organizm, nasilić dolegliwości albo utrudnić ocenę objawów. Zabieg można rozważyć dopiero po ustąpieniu ostrego stanu i, jeśli jest to potrzebne, po konsultacji lekarskiej.
Układ krążenia i krzepnięcie to kolejna grupa, w której nie należy podejmować decyzji wyłącznie na podstawie samopoczucia:
- zakrzepica żył głębokich, ostre zapalenie żył lub podejrzenie zatorowości;
- niewyrównane nadciśnienie tętnicze, niewyrównane wady serca i dusznica w trakcie napadu;
- tętniaki, świeże stany zapalne serca lub zastawek oraz ciężkie choroby naczyń;
- skłonność do krwawień, hemofilia, skaza krwotoczna lub stosowanie leków przeciwkrzepliwych bez wcześniejszego omówienia z terapeutą.
Przebyta choroba serca, zawał, operacja naczyniowa czy leczenie przeciwkrzepliwe nie mają jednej uniwersalnej granicy czasowej, po której masaż automatycznie staje się bezpieczny. Decyzja zależy od stanu pacjenta i zaleceń lekarza.
Nowotwory wymagają kontaktu z lekarzem prowadzącym. Aktywna choroba nowotworowa, leczenie onkologiczne oraz okres po zabiegu nie powinny być traktowane jako zwykłe przeciwwskazanie do samodzielnej oceny w gabinecie masażu. Ewentualny zabieg musi mieć jasno określony cel, zakres i zgodę zespołu medycznego.
Skóra i tkanki powierzchniowe wykluczają masaż w miejscu zmiany, gdy występują:
- rany, owrzodzenia, świeże blizny pooperacyjne, oparzenia lub otarcia;
- ropne, wirusowe albo grzybicze zmiany skórne;
- niepokojąca wysypka, zaostrzenie egzemy lub inny aktywny stan zapalny skóry;
- świeży krwiak, stłuczenie, obrzęk niewiadomego pochodzenia albo żylaki w masowanej okolicy.
Nie masuje się bezpośrednio żylaków ani świeżych siniaków. Jeśli zmiany są rozległe, zakaźne lub towarzyszą im objawy ogólne, bezpieczniej przełożyć cały zabieg.
Ciąża nie zawsze oznacza całkowity zakaz masażu, ale wymaga zgody lekarza prowadzącego i osoby przygotowanej do pracy z kobietami ciężarnymi. Szczególnej ostrożności wymagają pierwszy trymestr, ciąża zagrożona, krwawienia, nadciśnienie ciążowe, stan przedrzucawkowy, niedokrwistość, cukrzyca ciążowa oraz inne powikłania. Niepokojące samopoczucie w dniu wizyty jest powodem do przełożenia zabiegu.
Które miejsca na ciele wymagają szczególnej ostrożności?
Niektóre obszary nie są całkowicie wyłączone z dotyku, ale nie powinno się w nich stosować mocnego, punktowego ucisku. Przebiegają tam płytko naczynia, nerwy, węzły chłonne albo znajdują się narządy słabiej chronione przez mięśnie.
| Obszar | Dlaczego ostrożnie | Zalecenie |
|---|---|---|
| Przód i bok szyi | Znajdują się tu tętnice szyjne, nerwy i zatoka szyjna. | Bez mocnego ucisku. Pracę wykonuje się głównie na mięśniach karku. |
| Pachy i pachwiny | Przebiegają tu duże naczynia, nerwy i znajdują się węzły chłonne. | Omijanie przy masażu klasycznym. Drenaż tylko delikatnie i zgodnie ze wskazaniami. |
| Zgięcie łokcia i dół podkolanowy | Naczynia i nerwy leżą płytko pod skórą. | Bez głębokiego ucisku. Masuje się mięśnie obok. |
| Kręgosłup i okolica nerek | Wyrostki kręgów są bezpośrednio pod skórą, a dolna część nerek jest słabiej chroniona. | Praca po obu stronach kręgosłupa, bez uciskania kości i mocnego oklepywania okolicy nerek. |
| Oczy i przewód słuchowy | Znajdują się tu delikatne struktury, których nie należy uciskać. | Masaż wokół oczodołu lub małżowiny, bez nacisku na gałkę oczną i bez wkładania palców do ucha. |
Zasada jest prosta: masuje się mięśnie, a nie miejsca, w których wyczuwalne jest tętno, nerwowe „prądy” albo głębokie zagłębienie bez wyraźnej tkanki mięśniowej. Dotyczy to także masażerów elektrycznych i pistoletów do masażu.
Co zrobić, gdy podczas masażu pojawią się niepokojące objawy?
Nie trzeba znosić bólu w przekonaniu, że mocniejszy ucisk daje lepszy efekt. Mrowienie, drętwienie, uczucie prądu, nagły ostry ból, osłabienie kończyny, duszność, nudności lub zawroty głowy są sygnałem do natychmiastowego przerwania techniki.
Powiedz terapeucie od razu, co czujesz, i poproś o przerwanie masażu. Nie wstawaj gwałtownie, jeśli masz zawroty głowy. Gdy objawy nie ustępują, pojawia się duszność, omdlenie, silny ból w klatce piersiowej lub nagłe osłabienie jednej strony ciała, potrzebna jest pilna pomoc medyczna.
Co sprawdzić przed wizytą?
Przed umówieniem masażu przygotuj informacje, które pomogą ocenić bezpieczeństwo zabiegu:
- Powiedz, jakie choroby przewlekłe rozpoznano i czy któraś z nich jest obecnie zaostrzona.
- Wymień wszystkie przyjmowane leki, szczególnie przeciwkrzepliwe, obniżające ciśnienie i wpływające na krzepnięcie.
- Zgłoś świeże urazy, operacje, zabiegi, rany, żylaki, krwiaki oraz nietypowe obrzęki.
- Poinformuj o ciąży, podejrzeniu ciąży, leczeniu onkologicznym lub przebytej chorobie serca.
- Opisz terapeucie ból i inne objawy zamiast prosić o masaż bez wyjaśnienia ich przyczyny.
Jeżeli nie masz pewności, czy dany stan pozwala na masaż, najpierw skontaktuj się z lekarzem prowadzącym. Relaks nie jest powodem, by podejmować ryzyko, a dobrze przeprowadzony wywiad może oznaczać zmianę techniki, pominięcie jednej strefy albo przełożenie całej wizyty.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku chorób przewlekłych, ciąży, leczenia onkologicznego, przyjmowania leków przeciwkrzepliwych lub jakichkolwiek wątpliwości skonsultuj masaż z lekarzem.
